Πως ενδέχεται να συνδέεται το άγχος με την ανάγκη για έτοιμο φαγητό

Είναι κοινό σημείο αναφοράς της ανθρώπινης εμπειρίας, τουλάχιστον για ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ότι ένας αγαπημένος τρόπος αντιμετώπισης αρνητικών συναισθημάτων είναι το να ενδίδουμε στην ανάγκη για έτοιμο φαγητό και σνακ, γλυκά ή αλμυρά ο καθένας με την προτίμηση του. Γιατί όμως αυτή η ανάγκη είναι τόσο έντονη όταν περνάμε δύσκολες περιόδους οι οποίες συνήθως αυξάνουν το άγχος; Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε από ερευνητική ομάδα του Garvan Institute of Medical Research στην Αυστραλία προσπάθησε να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα.

Η μελέτη και τα αποτελέσματα

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Neuron στις 8 Ιουνίου 2023 και εξέτασε πώς συγκεκριμένες εγκεφαλικές λειτουργίες συνδέονται με την ανάγκη για κατανάλωση έτοιμου φαγητού σε συνάρτηση με το στρες.

Οι ερευνητές βρήκαν ότι μια εγκεφαλική περιοχή που ονομάζεται πλευρική ηνία (lateral habenula – LHb), η οποία σχετίζεται με την επεξεργασία συναισθημάτων όπως το άγχος, φαίνεται να παίζει ρόλο και στον έλεγχο της απόλαυσης που αντελείται από την κατανάλωση φαγητού υπό κατάσταση συναισθηματικής πίεσης.

Η μελέτη έγινε πάνω σε ποντικούς οι οποίοι χωρίστηκαν σε δυο ομάδες, την εξεταζόμενη και την ομάδα ελέγχου.

Στην εξεταζόμενη ομάδα δόθηκε διατροφή με μεγάλο ποσοστό λίπους για δυο εβδομάδες, ενώ η ομάδα ελέγχου έτρωγε κανονικό φαγητό. Οι ποντικοί στην ομάδα που λάμβανε υψηλά ποσοστά λίπους είχαν πολύ πιο έντονη δραστηριότητα στους νευρώνες της πλευρικής ηνίας η οποία, μεταξύ άλλων, συμμετέχει στην καταστολή των σημάτων “επιβράβευσης” που λαμβάνουμε όταν τρώμε, “προστατεύοντας” τα ποντίκια υπό μια έννοια απ’ το να καταναλώσουν υπερβολική ποσότητα φαγητού. Όταν όμως τα ποντίκια στην εξεταζόμενη ομάδα βρέθηκαν σε στρεσογόνο περιβάλλον, η περιοχή της πλευρική ηνίας εμφάνισε μειωμένη δράση οδηγώντας σε ενίσχυση των σημάτων επιβράβευσης που λάμβαναν τα ποντίκια όσο έτρωγαν.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ποντίκια που υποβλήθηκαν σε συνθήκες που αύξαναν το στρες έβαλαν διπλάσια κιλά συγκριτικά με τα ποντίκια που λάμβαναν την ίδια διατροφή αλλά δεν υποβλήθηκαν στις ίδιες συνθήκες πίεσης.

Ένα εξίσου ενδιαφέρον εύρημα ήταν η σχέση που εικάζουν οι ερευνητές ότι έχει ένα μόριο με την ονομασία Νευροπεπτίδιο Υ (NPY) με την εν λόγω διαδικασία. Αυτό το μόριο παράγεται σε υψηλά επίπεδα ως φυσική απάντηση σε καταστάσεις έντονου στρες και τα διαθέσιμα στοιχεία από την σχετική βιβλιογραφία δείχνουν ότι επηρεάζει την ανάγκη για κατανάλωση φαγητού. Στην προκειμένη περίπτωση, οι ερευνητές βρήκαν πως όταν σταματούσαν το NPY από το να συνδεθεί με εγκεφαλικά κύτταρα στην πλευρική ηνία σε ποντίκια που έτρωγαν πολλά λιπαρά και είχαν εκτεθεί σε στρεσογόνο περιβάλλον, αυτά τα ποντίκια κατανάλωναν λιγότερο φαγητό και σταδιακά έχαναν βάρος.

Αυτά τα αποτελέσματα, παρότι αφορούν πειραματόζωα σε αυτό το στάδιο, δίνουν μια πιο ξεκάθαρη εικόνα των βιοχημικών μηχανισμών που επηρεάζονται από το έντονο στρες και δείχνουν, σε πρακτικό επίπεδο, ότι η έντονη ανάγκη για φαγητό φαίνεται να επηρεάζεται όντως από την ψυχολογική κατάσταση. Αυτά τα αποτελέσματα ανοίγουν ευκαιρίες για περαιτέρω έρευνα στο πως θα μπορούσαμε, για παράδειγμα, να επέμβουμε μελλοντικά σε τέτοιους μηχανισμούς επηρεάζοντας την έντονη ανάγκη για γρήγορο φαγητό μέσω φαρμακευτικής αγωγής.

Ωστόσο, όπως τονίζουν και οι ερευνητές, είναι σημαντικό να βρίσκουμε τρόπους μείωσης του άγχους, ενώ η ισορροπημένη διατροφή και άσκηση μπορούν να βοηθήσουν, επικουρικά, σε αυτό το στόχο.

Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην σχετική μελετη:

Ip, C. K., Rezitis, J., Qi, Y., Bajaj, N., Koller, J., Farzi, A., Shi, Y.-C., Tasan, R., Zhang, L., & Herzog, H. (2023). Critical role of lateral habenula circuits in the control of stress-induced palatable food consumption. Neuron. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2023.05.010

Τα τελευταία άρθρα

Το τελευταίο βίντεο

Στάμος Αρχοντής
Στάμος Αρχοντής
Δημιουργός του καναλιού The Mad Scientist και επικοινωνιολόγος της επιστήμης, απόφοιτος του τμήματος Χημείας ΑΠΘ.